Escandallo bat plater baten fitxa da, non apuntatzen duzun zer daraman, zenbat daraman eta bakoitzak zenbat kostatzen den, ano bakoitzak zenbat kostatzen zaizun eta zer prezioan komeni zaizun saltzea jakiteko. Kontu hori gabe, kartako prezioa «begi-bistaz» ateratzen da sarri, eta begi-bistaz erraza da gutxi edo ezer uzten ez duten platerak saltzea.
Gida honek pausoz pauso eramaten zaitu, zenbakiekin egindako adibide batekin, eta amaieran Excel txantiloia nola erabili azaltzen dizu; kontuak jada jarrita ditu, zure datuak aldatu besterik ez duzu egin behar.
Zer behar duzun hasi aurretik
Plater baten kostu-fitxa (escandallo) egiteko nahikoa da hau eskura izatea:
- Errezeta, osagai bakoitzaren kantitateekin, ano kopuru zehatz batentzat.
- Osagai bakoitza zer prezioan erosten duzun, zure azken fakturak edo albaranak begiratuta.
- Errezeta horretatik zenbat ano ateratzen diren.
1. pausoa: zerrendatu osagai guztiak, bakoitzaren kantitatearekin
Apuntatu platerean sartzen den guztia, garrantzi gutxikoa dirudiena ere bai, adibidez olioa, gatza edo alboan datorren ogia. Txikiak batu egiten dira. Erabili beti unitate bera produktu bakoitzeko: kiloak, litroak edo unitateak.
2. pausoa: jarri osagai bakoitzaren prezioa
Apuntatu zure azken fakturaren arabera kiloak, litroak edo unitateak zenbat kostatzen zaizun. Produktua kutxatan edo pakete erosten baduzu, zatitu zenbatekoa dakarren kantitatearen artean, unitateko prezioa lortzeko.
3. pausoa: kalkulatu lerro bakoitzaren kostua
Biderkatu kantitatea prezioarekin. 4 anoko patata-tortilla batekin honela litzateke:
- Patatak: 0,8 kg × 1,40 € kiloa = 1,12 €
- Arrautzak: 8 unitate × 0,28 € = 2,24 €
- Tipula: 0,2 kg × 1,20 € kiloa = 0,24 €
- Olioa: 0,2 litro × 4,00 € litroa = 0,80 €
4. pausoa: batu eta zatitu anoen artean
Lau lerroen batuketak 4,40 €-ko kostu osoa ematen du. Tortilla horretatik 4 ano ateratzen badira, bakoitzak 4,40 € ÷ 4 = 1,10 € kostatzen zaizu.
5. pausoa: erabaki prezioaren zer ehuneko joatea nahi duzun osagaietara
Ehuneko hori food costa da: salmenta-prezioaren, BEZik gabe, osagaietan gastatzen den zatia. Adibide honetan %30 aukeratu dugu, baina lokal bakoitzak bere zifra du bere negozio motaren arabera; food costari buruzko artikuluan ikusiko duzu nola aukeratu.
BEZik gabeko prezioaren kontua hau da: anoaren kostua ÷ food costa. Hau da, 1,10 € ÷ 0,30 = 3,67 € (zentimoetara borobilduta).
6. pausoa: gehitu BEZa kartako prezioa jakiteko
Bezeroak ikusten duen prezioak BEZa dauka. Ostalaritzan zerbitzatutako janariak %10eko BEZa du, Ley 37/1992 legearen 91. artikuluaren arabera; beraz, 3,67 € × 1,10 = 4,04 € anoko.
Prezio horrekin zer marjina geratzen zaizun egiaztatu nahi baduzu: 3,67 € ken 1,10 €-ko kostua 2,57 € dira anoko, hau da, BEZik gabeko prezioaren gutxi gorabehera %70.
7. pausoa: berrikusi prezioak aldatzen direnean
Kostu-fitxa ez da argazki finko bat. Olioa edo arrautzak igotzen badira, anoak gehiago kostatzen du eta kartako prezio berak marjina txikiagoa uzten dizu. Begiratu zure kostu-fitxak aldaketa handia duen faktura iristen den bakoitzean.
Nola erabili Excel txantiloia
Excel txantiloiak formulak jarrita ditu eta adibide bat beteta (bost osagaiko carbonara pasta bat), nola funtzionatzen duen ikus dezazun. Erabiltzeko:
- Aldatu plataren izena eta anoak.
- Ordeztu adibideko osagaiak zureekin, bakoitzaren kantitatearekin eta prezioarekin.
- Finkatu BEZa eta bilatzen duzun food costa.
- Irakurri emaitza: kostu osoa, anoko kostua, gomendatutako prezioa BEZik gabe eta BEZarekin, eta gaur kobratzen duzun prezioarekin izango zenukeen food costa.
Galerei buruz gogoan izan beharreko gauza bat, hau da, produktu bat zuritzean, garbitzean edo egosterakoan galtzen duzuna: Excel txantiloian kantitate garbia tekleatzen duzu, platerean amaitzen dena, eta txantiloiak berak kalkulatzen du erosi behar duzun kantitatea. Galerei eta errendimenduari buruzko artikuluan adibide batekin azaltzen dugu.
Excelik gabe nahiago baduzu
Plater baten kostu-fitxa (escandallo) hemen bertan ere kalkula dezakezu, ezer deskargatu gabe: osagaiak apuntatzen dituzu eta anoaren kostua itzultzen dizu. Kalkulagailu horretan tekleatzen duzun kantitatea erosten duzuna da, zuritu edo garbitu aurretik.
Akats ohikoenak
- Osagai txikiak ahaztea. Olioak, gatzak, espezieek eta mahaiko ogiak ere kostatzen dute.
- Faktura zahar baten prezioarekin kalkulatzea. Prezioak mugitzen dira; erabili zure azken erosketetakoak.
- BEZarekin eta BEZik gabe nahastea. Kalkulatu kostuak eta marjina BEZik gabe, eta gehitu BEZa amaieran soilik.
- Galerak ez kontatzea. Produktu bat zuritzen, garbitzen edo egosten baduzu, platerera iristen dena baino kantitate handiagoa erosten duzu.
- Behin egin eta ahaztea. Berrikusi gehien saltzen dituzun platerak noizean behin.
Verifactu eta TicketBAI: zertan bereizten diren eta zein dagokizun zure taberna edo jatetxean
Verifactu tabernetan eta jatetxeetan: noiz da derrigorrezkoa eta zer egin behar duzu
Ley 1/2025 elikagaien xahutzeari buruz: zer egin behar du jatetxe batek